Tranh sơn dầu phong cảnh là một chủ đề quan trọng trong nghệ thuật vẽ sơn dầu. Chúng khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên và được các họa sĩ tái hiện thông qua những kỹ thuật nghệ thuật tinh tế.
Thời kỳ đầu, tranh sơn dầu phong cảnh chưa được coi là một thể loại độc lập; chúng chỉ đơn giản là phần nền hoặc điểm nhấn phụ trong các bức chân dung.
Mãi đến thế kỷ 16, khi phong trào Phục hưng phát triển, tranh phong cảnh mới bắt đầu được xem như một thể loại riêng biệt trong nghệ thuật châu Âu và có những bước tiến vượt bậc.
Một số kỹ thuật chính trong vẽ tranh sơn dầu phong cảnh:
Tạo chấm: Kỹ thuật này liên quan đến việc chấm màu lên bề mặt tranh bằng đầu cọ sơn dầu, sau đó nhấc lên, tạo ra hiệu ứng có kết cấu và mạnh mẽ. Việc thay đổi lượng màu lấy từ đầu cọ và chân cọ, cũng như điều chỉnh lực nhấn, sẽ mang đến những hiệu ứng thú vị và đa dạng.
Gõ nhẹ: Gõ nhẹ là cách sử dụng một chiếc cọ rộng hoặc cọ hình quạt, nhúng vào sơn, rồi chạm nhẹ lên bề mặt tranh. Phương pháp này tạo ra kết cấu mịn màng, thêm chiều sâu mà không làm mất đi sự tinh tế. Nó cũng giúp làm dịu đi những nét cọ mạnh hoặc màu sắc quá nổi bật.
Pha trộn: Pha trộn là kỹ thuật kết hợp hai hoặc nhiều màu trực tiếp trên bề mặt tranh, sử dụng cọ để hòa trộn. Sự chuyển đổi tự nhiên này mang lại những sắc thái màu phong phú và tạo nên hiệu ứng ánh sáng, bóng đổ rất chân thực. Kỹ thuật này cũng giúp làm mờ ranh giới giữa các phần tử khác nhau trong tranh.
Tạo đường viền: Tạo đường viền là việc sử dụng cọ để vẽ các đường nét trong tranh. Thông thường, cọ mềm và đầu nhọn được dùng để vẽ viền, nhưng các loại cọ tròn, cọ góc cạnh hoặc cọ bẹt cũ kỹ cũng có thể được sử dụng để tạo ra những nét đậm, dày. Trong giai đoạn đầu của hội họa Đông Tây, đường nét được sử dụng rất phổ biến. Mặc dù hội họa phương Tây sau này chú trọng nhiều hơn đến ánh sáng và hình khối, việc sử dụng đường viền chưa bao giờ biến mất hoàn toàn, mà ngược lại, còn làm phong phú thêm ngôn ngữ của tranh sơn dầu.
Vuốt màu: Vuốt màu là kỹ thuật kết nối các mảng màu liền kề để tránh sự đột ngột giữa chúng. Một chiếc cọ quạt sạch được sử dụng để nhẹ nhàng vuốt qua các màu khi chúng vẫn còn ướt. Kỹ thuật này giúp màu sắc chuyển đổi hài hòa và tạo nên cảm giác tự nhiên, không gò bó.
Chấm với cọ cứng: Kỹ thuật này ít phổ biến hơn và thường chỉ được áp dụng khi cần tạo ra những kết cấu đặc biệt tại một số khu vực cụ thể trên tranh. Họa sĩ nhúng cọ cứng vào sơn, sau đó chấm thẳng đứng lên bề mặt tranh, mang lại hiệu ứng độc đáo.
Những kỹ thuật này giúp họa sĩ tạo ra các hiệu ứng và kết cấu khác nhau trong tranh sơn dầu phong cảnh, từ đó thêm chiều sâu và sức hút thị giác cho tác phẩm nghệ thuật.