Ô nhiễm nhựa là một vấn đề toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, gây tác động nặng nề đến hệ sinh thái biển và động vật hoang dã. Mỗi năm, hơn một triệu tấn nhựa tràn vào đại dương, đe dọa sự sống của các loài sinh vật biển và làm ô nhiễm môi trường.
Dưới đây là cách nhựa xâm nhập vào đại dương và những mối nguy hại mà nó gây ra cho hệ sinh thái biển.
Bao nhiêu nhựa trôi ra đại dương?
Trên toàn cầu, mỗi năm có khoảng 353 triệu tấn rác thải nhựa được tạo ra. Trong đó, 82 triệu tấn bị quản lý sai cách, và khoảng 19 triệu tấn bị thải trực tiếp ra môi trường, với 6 triệu tấn trôi dạt vào các con sông và bờ biển. Cuối cùng, có khoảng 1,7 triệu tấn nhựa chảy vào đại dương hàng năm.
Dù con số này chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng lượng rác thải nhựa, nhưng theo thời gian, nó tạo ra một khối lượng khổng lồ tích tụ trong lòng đại dương. Để dễ hình dung, lượng nhựa này tương đương với trọng lượng của Đại Kim Tự Tháp Giza.
Túi nhựa gây hại cho sinh vật biển như thế nào?
Túi nhựa là một trong những loại rác thải nguy hiểm nhất đối với sinh vật biển. Rùa biển thường nhầm lẫn túi nhựa trôi nổi với sứa – món ăn ưa thích của chúng. Khi nuốt phải, túi nhựa có thể gây tổn thương nội tạng nghiêm trọng, tắc nghẽn đường tiêu hóa và dẫn đến chết đói.
Ước tính, hơn một nửa số rùa biển trên thế giới đã từng ăn phải nhựa ít nhất một lần trong đời. Không chỉ rùa, các loài động vật biển có vú như cá voi, cá heo và cá nhà táng cũng là nạn nhân của rác thải nhựa, đặc biệt là túi nhựa mỏng – loại rác thải nguy hiểm nhất đối với chúng.
Nhựa trôi vào đại dương bằng cách nào?
Nhựa xâm nhập vào đại dương qua nhiều con đường khác nhau:
Xả rác bừa bãi:
Cả vô tình lẫn cố ý, rác thải bị gió và mưa cuốn trôi xuống các sông, suối rồi đổ ra biển.
Thùng rác tràn ngập:
Khi các thùng rác không được thu gom kịp thời, rác thải nhựa dễ dàng bị cuốn vào các dòng nước gần đó.
Đổ rác trái phép:
Một số ngành công nghiệp thiếu trách nhiệm vứt bỏ chất thải nhựa trực tiếp vào môi trường.
Container hàng hóa bị mất:
Các tàu vận chuyển thường xuyên gặp sự cố làm rơi hàng, khiến một lượng lớn nhựa bị đổ xuống biển.
Ngư cụ bị thất lạc:
Dụng cụ đánh cá bị mất hoặc bỏ lại trên biển – hay còn gọi là "lưới ma" – trôi dạt và mắc kẹt sinh vật biển.
Macroplastics và microplastics
Nhựa trong đại dương được chia thành hai loại dựa trên kích thước:
Macroplastics:
Các loại nhựa lớn như chai nước, túi nhựa và hộp đựng thực phẩm, có thể dễ dàng nhìn thấy và gây nguy cơ vướng mắc, làm tổn thương sinh vật biển.
Microplastics:
Những mảnh nhựa nhỏ hơn 5mm, chiếm hơn 90% tổng lượng nhựa trong đại dương. Chúng bị các sinh vật nhỏ như sinh vật phù du và cá tiêu thụ, sau đó đi vào chuỗi thức ăn và cuối cùng ảnh hưởng đến cả con người.
Vấn đề "lưới ma"
"Lưới ma" là các loại ngư cụ bị mất hoặc bỏ lại trong đại dương, tiếp tục trôi dạt và giăng bẫy, giết chết vô số sinh vật biển. Những mảnh lưới bị vứt bỏ này góp phần vào cái chết của hàng triệu loài động vật, bao gồm cả các loài nguy cấp như cá voi Bắc Đại Tây Dương. Không chỉ vậy, chúng còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho ngành ngư nghiệp.
Bạn có thể làm gì để giúp giảm nhựa trong đại dương?
IFAW đang tích cực tham gia vào các hoạt động dọn dẹp bờ biển và cải thiện hệ thống quản lý rác thải. Bạn cũng có thể góp phần giảm lượng nhựa trong đại dương bằng cách:
Sử dụng các sản phẩm thay thế có thể tái sử dụng (ví dụ: ống hút kim loại, túi vải, bình nước tái sử dụng)
Tái chế đúng cách và ủng hộ các cửa hàng bán đồ tái sử dụng
Tham gia các chiến dịch làm sạch bãi biển hoặc khu phố
Nâng cao nhận thức về ô nhiễm nhựa và khuyến khích lối sống thân thiện với môi trường
Bằng cách thực hiện những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta có thể chung tay giảm lượng nhựa thải ra đại dương và bảo vệ sự sống của các loài sinh vật biển khỏi những tác động tàn khốc của ô nhiễm nhựa.
