Các nhà thiên văn học luôn khát khao giải mã những bí ẩn của vũ trụ, từ khởi nguồn của nó trong vụ nổ Big Bang cho đến trạng thái hiện tại và sự phát triển trong tương lai.

Làm thế nào các ngôi sao và hành tinh hình thành? Các thiên hà và hố đen đã ra đời như thế nào trong vũ trụ sơ khai? Một thế hệ kính thiên văn tiên tiến mới, một số đã đi vào hoạt động và một số khác vẫn đang được xây dựng, sẽ giúp chúng ta tìm ra câu trả lời.

Những bước tiến này thậm chí có thể mở ra khả năng phát hiện dấu hiệu của sự sống trên những hành tinh ngoài hệ Mặt Trời.

Nghiên cứu

Vụ nổ Big Bang đánh dấu sự khởi đầu của vũ trụ, khi cả không gian và thời gian được tạo ra từ hư vô.

Sau sự kiện này, vũ trụ chìm trong bóng tối, chỉ có một lượng nhỏ khí hydro và heli tồn tại.

Phải mất vài trăm triệu năm sau đó, khi những ngôi sao đầu tiên bắt đầu hình thành, vũ trụ mới dần lộ diện.

Ánh sáng từ những ngôi sao sơ khai này, đã tồn tại hơn mười ba tỷ năm, vẫn tiếp tục hành trình về phía chúng ta và có thể được các kính thiên văn ghi nhận.

Nghiên cứu về vũ trụ thuở sơ khai là một trong những trọng tâm tại khoa thiên văn của Đại học Leiden.

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên, bởi việc hiểu được nguồn gốc và sự tiến hóa của các ngôi sao, thiên hà và hố đen là chìa khóa để khám phá lịch sử cũng như tương lai của vũ trụ.

Tại Leiden, các nhà khoa học nghiên cứu vật lý và hóa học đằng sau sự hình thành của các ngôi sao, cả trong những đám mây giữa các vì sao gần Trái Đất và ở các thiên hà xa xôi.

Họ cũng phát triển các mô phỏng máy tính tiên tiến để tái hiện quá trình phát triển của vũ trụ theo thời gian, từ đó dự đoán những gì sẽ xảy ra trong tương lai.

Một lĩnh vực nghiên cứu đặc biệt thú vị là săn tìm ngoại hành tinh—những hành tinh ngoài hệ Mặt Trời—và khám phá khả năng tồn tại sự sống trên những thế giới xa xôi này.

Đối tác

Những bước tiến trong thiên văn học phần lớn đến từ việc cải thiện quan sát, điều này chỉ có thể thực hiện được nhờ các kính thiên văn tối tân.

Leiden là một đối tác quan trọng trong việc phát triển một số thiết bị quan sát tiên tiến nhất thế giới.

Một lợi ích quan trọng từ sự hợp tác này là đảm bảo các nhà nghiên cứu của Leiden có quyền tiếp cận những khoảng thời gian quan sát quý giá ngay khi các thiết bị này đi vào hoạt động.

Một số dự án tiêu biểu bao gồm kính thiên văn vô tuyến LOFAR, chủ yếu được tài trợ bởi Hà Lan, và đài quan sát ALMA ở Chile.

Cả hai công trình này đã hoàn thành gần đây và hứa hẹn mang lại nhiều năm nghiên cứu đầy giá trị.

Các nhà thiên văn học tại Leiden cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển Kính thiên văn cực lớn châu Âu (ELT) và Kính thiên văn không gian James Webb, hai dự án sẽ mở rộng giới hạn quan sát trong thập kỷ tới.

Thúc đẩy đổi mới

Những dự án trị giá hàng tỷ euro này, cùng với các mô phỏng vũ trụ trên siêu máy tính, đều hướng đến việc kể lại câu chuyện vĩ đại của vũ trụ, từ Big Bang đến hiện tại.

Nhưng thiên văn học không chỉ mang đến sự hiểu biết sâu sắc hơn về vũ trụ.

Những thách thức kỹ thuật liên quan đến việc xây dựng và vận hành các kính thiên văn và thiết bị quan sát đã thúc đẩy các kỹ sư vươn tới những giới hạn mới, từ đó tạo ra những phát minh mang tính đột phá.

Nhiều công nghệ được phát triển cho nghiên cứu thiên văn cũng được ứng dụng để cải thiện cuộc sống trên Trái Đất.

Chẳng hạn, thiết bị ISPEX, cho phép điện thoại di động đo lường các hạt bụi trong không khí, thực chất bắt nguồn từ công nghệ được thiết kế để phát hiện ngoại hành tinh.

Danh tiếng toàn cầu

Viện thiên văn của Đại học Leiden đã tạo dựng được danh tiếng quốc tế xuất sắc, phản ánh vị thế hàng đầu của ngành thiên văn học Hà Lan. Những sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ, cũng như các nhà nghiên cứu của Leiden, đã và đang nắm giữ những vị trí quan trọng trong cộng đồng thiên văn toàn cầu.

Một trong những nhân vật tiêu biểu là Ewine van Dishoeck, người đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đài quan sát ALMA ở Chile và từng là Chủ tịch Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU) vào năm 2018.

Tuy nhiên, Van Dishoeck nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất không nằm ở những cá nhân nổi bật: "Tại Leiden, không chỉ có một vài cái tên lớn. Chất lượng nghiên cứu ở đây luôn đạt chuẩn cao nhất, và điều đó đúng với tất cả mọi người—từ các nhà nghiên cứu trẻ nhất cho đến những chuyên gia dày dặn kinh nghiệm, trên mọi lĩnh vực".

Với Đài thiên văn Leiden, việc kết nối với công chúng là một sứ mệnh quan trọng. Các nhà thiên văn học Leiden thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, chia sẻ những khám phá và hiểu biết của họ.

Việc khám phá vũ trụ không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị văn hóa to lớn, điều mà nhiều tầng lớp trong xã hội đều nhận ra.

Như Giám đốc Huub Röttgering đã nói: "Chúng tôi muốn hiểu rõ vị trí của mình trong vũ trụ và truyền đạt kiến thức đó đến toàn thế giới".