Hoạt động nghệ thuật xoay quanh mối quan hệ giữa “thế giới – nghệ sĩ – tác phẩm – người thưởng thức”, trong đó, “nghệ sĩ” đóng vai trò trung tâm, kết nối tất cả các yếu tố này.

Nghệ sĩ chuyển hóa thế giới mà họ trải nghiệm thành những tác phẩm nghệ thuật thông qua ngôn ngữ và phong cách biểu đạt độc đáo, trải rộng trên nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau.

Tác phẩm nghệ thuật không chỉ đơn thuần là sản phẩm của sự sáng tạo, mà còn là sự phản chiếu thế giới quan của nghệ sĩ. Khi thưởng thức tác phẩm, người xem trở thành những “độc giả ẩn” theo quan điểm của Iser, bởi lẽ nghệ sĩ luôn hướng đến khán giả ngay từ khi bắt đầu sáng tạo. Do đó, nếu không có nghệ sĩ, toàn bộ quá trình sáng tác, tác phẩm nghệ thuật và hành trình cảm thụ cũng sẽ không thể tồn tại.

Tài năng nghệ thuật của một nghệ sĩ không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn bao gồm những cảm xúc sâu sắc, khả năng thẩm mỹ độc đáo và trí tưởng tượng phong phú. Họ đề cao trải nghiệm sáng tạo của bản thân, tìm thấy niềm vui trong quá trình sáng tác, mang trong mình một ý thức mạnh mẽ về sự chuyển hóa và sự tận tâm hết mình với nghệ thuật. Đối với một họa sĩ, cây cọ không chỉ là công cụ, mà còn là người bạn đồng hành giúp họ vẽ nên thế giới của mình.

Đối với họa sĩ, cây cọ không chỉ là một công cụ mà còn là sự nối dài của cảm xúc và sáng tạo, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện và hiện thực hóa tầm nhìn nghệ thuật.

Trước khi bắt đầu vẽ tranh sơn dầu, việc lựa chọn cọ vẽ phù hợp là điều vô cùng quan trọng. Sự lựa chọn này phụ thuộc phần lớn vào kỹ thuật vẽ và hiệu ứng mà họa sĩ mong muốn đạt được. Hiểu rõ đặc điểm của từng loại cọ sẽ giúp tối ưu hóa quá trình sáng tạo.

(1) Chất liệu và chức năng:

Cọ lông chồn hoặc lông lửng: Đại diện cho dòng cọ cao cấp trong hội họa sơn dầu, có độ mềm vừa phải kết hợp với độ đàn hồi tốt. Nhờ đó, cọ giúp tô màu nhẹ nhàng, đều đặn mà không để lại dấu vết cọ, thích hợp để vẽ chi tiết. Cọ lông sóc và lông khỉ cũng thuộc nhóm cọ mềm này.

Cọ lông heo: Chủ yếu được làm từ lông lợn rừng, có độ đàn hồi cao và rất bền. Loại cọ này thường để lại dấu cọ rõ nét trên bề mặt tranh và có khả năng kéo màu dày, thích hợp cho những kỹ thuật vẽ có nét cọ rõ ràng, giàu kết cấu.

Cọ lông bò và lông lạc đà: Thuộc nhóm cọ mềm, chủ yếu được sử dụng để phủ màu.

Cọ lông nhân tạo: Mô phỏng đặc tính của các dòng cọ cao cấp như lông chồn hoặc lông lửng. Chúng có thể được thiết kế theo nhiều hình dạng khác nhau, vừa hỗ trợ tô màu mềm mại vừa đáp ứng nhu cầu vẽ chi tiết. Tuy nhiên, cần tránh ngâm nước vì lông cọ có thể bị biến dạng khi thấm nước quá lâu.

2. Hình dáng và công dụng:

1. Cọ tròn: Là loại cọ vẽ sơn dầu lâu đời nhất, có đầu tròn tù để tạo ra những nét cọ mềm mại, mượt mà. Cọ tròn nhỏ phù hợp để vẽ đường viền chi tiết, trong khi sử dụng cạnh của cọ có thể tạo ra mảng màu chuyển sắc mượt hoặc áp dụng kỹ thuật chấm điểm.

2. Cọ dẹt: Xuất hiện từ thế kỷ 19, cọ có đầu phẳng giúp tạo ra những nét cọ rộng, dứt khoát. Khi xoay cọ, có thể tạo ra các nét cọ không đồng đều, mang lại hiệu ứng nghệ thuật độc đáo.

3. Cọ bầu dục: Kết hợp đặc điểm của cả cọ tròn và cọ dẹt, còn được gọi là "cọ lưỡi mèo". Cọ này giúp tạo ra những đường nét thanh thoát, mềm mại nhưng lại khó kiểm soát hơn so với cọ dẹt hoặc tròn. Phù hợp để vẽ những nét cong mượt mà.

4. Cọ quạt: Là một loại cọ chuyên dụng trong sơn dầu, có lông thưa và đầu dẹt hình quạt. Thường được dùng để quét nhẹ màu khi vẽ ướt hoặc làm mờ các đường viền quá sắc nét. Loại cọ này rất được ưa chuộng trong kỹ thuật vẽ mỏng nhiều lớp. Để duy trì độ linh hoạt của cọ quạt, việc giữ sạch cọ sau mỗi lần sử dụng là điều vô cùng quan trọng.

Cách cầm cọ vẽ sơn dầu và sử dụng bảng màu:

Bàn tay, cổ tay và cánh tay của họa sĩ nên được thả lỏng và di chuyển tự nhiên khi vẽ. Khi vẽ chi tiết, thường cầm gần đầu cọ, trong khi để phủ màu trên diện rộng, nên cầm ở cuối cán cọ.

Sáu cách cầm cọ cụ thể trong hội họa sơn dầu

1. Phương pháp tô màu mỏng: Cầm nhẹ ở cuối cán cọ để tạo những nét vẽ mềm mại, thường dùng để điều chỉnh sắc độ màu.

2. Phương pháp cầm truyền thống: Cầm ở giữa cán cọ bằng các ngón tay, mang lại sự kiểm soát tốt và linh hoạt khi vẽ.

3. Cầm cọ bằng lòng bàn tay: Một cách cầm ít phổ biến hơn nhưng vẫn có thể được sử dụng trong một số kỹ thuật đặc biệt.

4. Phương pháp cầm cho kỹ thuật khô hoặc nguyên bản: Cọ được giữ chắc trong lòng bàn tay, với cán cọ gần như song song với mặt vẽ. Phương pháp này đòi hỏi lực từ cánh tay để kiểm soát nét cọ mạnh mẽ.

5. Phương pháp lý tưởng cho vẽ chi tiết: Giữ cọ sát phần kim loại bằng các ngón tay, đặc biệt thích hợp khi sử dụng cọ lông chồn nhỏ để vẽ những chi tiết tinh tế.

6. Phương pháp cầm với khoảng cách nhỏ từ ferrule: Giữ cọ hơi cách xa phần kim loại giúp di chuyển cọ dễ dàng hơn. Cách này thường được sử dụng trong kỹ thuật chấm điểm, giúp tạo ra cả nét chấm đầu cọ lẫn nét tô cạnh cọ.

Bảo quản cọ sơn dầu:

Cọ sơn dầu gồm ba phần chính: cán cọ, phần kim loại, và lông cọ. Trong đó, chất lượng lông cọ đóng vai trò quan trọng, và việc bảo dưỡng đúng cách sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của cọ.

Sau khi sử dụng, cọ cần được làm sạch ngay lập tức để tránh sơn khô bám vào lông cọ, gây hư hỏng.

Nếu không sử dụng trong thời gian dài, nên vệ sinh cọ kỹ lưỡng và bảo quản bằng cách bọc trong giấy để giữ nguyên hình dạng và bảo vệ lông cọ khỏi bụi bẩn hoặc cong vênh.

Trong vũ điệu tinh tế giữa nghệ sĩ, tác phẩm và người thưởng thức, nghệ thuật trở thành một cuộc đối thoại vượt thời gian, phá vỡ mọi ranh giới và chạm đến tâm hồn. Đó là một bản giao hưởng tuyệt đẹp của sự biểu đạt, kết nối trái tim và tâm trí qua không gian rộng lớn của trải nghiệm con người.