Mars từ lâu đã mê hoặc con người, ánh sáng đỏ đặc trưng giúp nó nổi bật giữa các thiên thể khác trên bầu trời đêm. Những quan sát qua kính thiên văn vào thế kỷ 19 đã tiết lộ những đặc điểm đầy bí ẩn trên bề mặt hành tinh này, dẫn đến nhiều suy đoán về sự sống.
Tuy nhiên, các cuộc thám hiểm hiện đại đã cho thấy rằng, dù ngày nay khô cằn và lạnh lẽo, Sao Hỏa có thể từng là một hành tinh giàu tiềm năng cho sự sống hàng tỷ năm trước.
Vì sao sao hỏa thu hút sự chú ý
Sao Hỏa là hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời và có kích thước hơn một nửa so với Trái Đất. Trọng lực của nó chỉ bằng khoảng 38% so với Trái Đất, và trong khi một năm trên Sao Hỏa kéo dài gần gấp đôi, một ngày của nó chỉ dài hơn ngày của chúng ta một chút. Dù nhỏ hơn, diện tích đất liền của Sao Hỏa tương đương tổng diện tích lục địa trên Trái Đất, khiến nó trở thành một nơi có tiềm năng sinh sống về mặt lý thuyết. Ngày nay, Sao Hỏa là một thế giới khô cằn, bao phủ bởi bầu khí quyển mỏng chủ yếu là carbon dioxide. Điều kiện hiện tại không phù hợp cho sự sống như chúng ta biết. Tuy nhiên, bề mặt hành tinh này có dấu hiệu của những dòng sông, suối và hồ cổ đại, chứng tỏ rằng nước từng chảy trên đó. Câu hỏi lớn đặt ra là: Điều gì đã khiến Sao Hỏa biến đổi thành một vùng đất hoang khô cằn như ngày nay?
Tầm quan trọng của việc khám phá sao hỏa
Nghiên cứu Sao Hỏa giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về những thay đổi lớn trong khí hậu hành tinh. Thông qua việc phân tích bề mặt và bầu khí quyển, chúng ta có thể tìm ra manh mối về môi trường cổ đại, sự tồn tại của nước và thậm chí cả khả năng có sự sống trong quá khứ. Không chỉ vậy, việc khám phá Sao Hỏa còn đặt nền tảng cho khả năng con người đặt chân lên hành tinh này trong tương lai.
Các sứ mệnh đã thực hiện và những phát hiện quan trọng
Từ những năm 1960, loài người đã thực hiện nhiều sứ mệnh để nghiên cứu Sao Hỏa, bắt đầu bằng các tàu bay ngang qua, sau đó là tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ và robot tự hành. Tuy nhiên, việc tiếp cận Sao Hỏa không hề dễ dàng, bởi bầu khí quyển mỏng của hành tinh này khiến việc hạ cánh trở nên vô cùng khó khăn. Những hình ảnh cận cảnh đầu tiên về Sao Hỏa được tàu Mariner 4 của NASA gửi về vào năm 1965. Các sứ mệnh sau đó tiếp tục tiết lộ về những ngọn núi lửa khổng lồ, các hẻm núi rộng lớn và những trận bão bụi mạnh mẽ trên hành tinh này. Vào những năm 1970, hai tàu Viking của NASA đã thực hiện thí nghiệm trên bề mặt Sao Hỏa, trong khi các robot tự hành như Spirit, Opportunity và Curiosity sau này đã nghiên cứu kỹ lưỡng hơn về địa hình và điều kiện môi trường. Tàu Curiosity, hoạt động từ năm 2012, đã khám phá miệng hố Gale, một khu vực từng có thể chứa nước. Một sứ mệnh quan trọng khác là InSight, tàu này đang nghiên cứu cấu trúc bên trong của Sao Hỏa, phát hiện các hoạt động địa chấn và chứng minh rằng hành tinh đỏ không hoàn toàn "chết".
Tương lai của việc khám phá sao hỏa
Cứ mỗi 26 tháng, Sao Hỏa và Trái Đất lại nằm ở vị trí thuận lợi nhất để phóng tàu thăm dò. Trong những khoảng thời gian này, nhiều cơ quan vũ trụ đã gửi tàu đến nghiên cứu hành tinh này. Một trong những sứ mệnh đáng chú ý nhất gần đây là tàu Perseverance của NASA, được phóng vào năm 2020. Tàu này đang thám hiểm một đồng bằng sông cổ trong miệng hố Jezero, nơi có thể từng là môi trường thích hợp cho sự sống. Nhiệm vụ của nó bao gồm thu thập mẫu đá để mang về Trái Đất và thử nghiệm công nghệ hỗ trợ sự sống cho con người trong tương lai. Các kế hoạch đưa con người lên Sao Hỏa cũng đang dần trở thành hiện thực. NASA dự định đưa phi hành gia đến hành tinh này vào những năm 2030, trong khi các công ty tư nhân đang phát triển chiến lược định cư lâu dài. Những nỗ lực này có thể giúp chúng ta giải đáp những câu hỏi quan trọng về sự sống trên Sao Hỏa cũng như tương lai của nhân loại với tư cách là một loài liên hành tinh.
